Liedanalyse: De Ogen Van Haar Moeder

Frank Boeijen, De ogen van haar moeder, Liefde & Moed (2013)
(Frank Boeijen/Ton Snijders)

– liedanalyse door Siebe Palmen
Onlangs verscheen het nieuwe album van Frank Boeijen. De ogen van haar moeder was het eerste lied van deze cd die ik op de radio hoorde. Ik vind het een ongelofelijk mooi lied, met de allure en grootsheid van zijn klassieker Zeg me dat het niet zo is. Nu had ik bijzonder graag een column willen schrijven over dat laatste lied, maar dat is al zo ontzettend vaak besproken, geanalyseerd en ontleed, dat ik jullie daar niet mee zal vervelen.

Laat je verwonderen door deze prachtige tekst en ben je nieuwsgierig geworden, is de cd absoluut de moeite waard!

En plotseling
Had ze de ogen van haar moeder
De jonge vrouw was verdwenen
Verdwenen in het leven

Laten we bij het begin beginnen. Dat begin ontbreekt namelijk bij dit lied. Zelden begint een lied met het woord “en”. Dat is bewust, want dat zou slaan op iets dat al aan de gang is. Dat maakt ook dat Boeijen dat woord hier juist heel bewust wél gebruikt als eerste woord. De situatie waarin dit lied zich afspeelt is al bezig, maar het verhaal dat Boeijen ons wil vertellen begint later.

Dan de verdere woordkeuze in de eerste zin. Plotseling had ze de ogen van haar moeder. Blijkbaar kent of kende Boeijen haar moeder. Maar ogen veranderen niet zomaar, en zeker niet plotseling. Behalve als je iemand al lange tijd niet hebt gezien en er bij de eerste ontmoeting meteen het gevoel is alsof er na al die jaren niets is veranderd. Dan zijn, ten opzichte van de herinnering, haar ogen ‘plotseling’ veranderd.

Tel daar de jonge vrouw bij op en je kunt concluderen dat Boeijen zingt over iemand van dezelfde leeftijd als hij, die hij kent uit zijn jeugd of adolescentie.

Wat zullen we drinken
Het begin van een lange avond
Er is veel te vertellen
Ik heb iets voor je bij me
Ik heb iets voor je bij me

Taalkundig gebeurt hier iets interessants. In de eerste strofe sprak Boeijen óver iemand, nu spreekt hij direct tégen haar. Ook iets wat zelden gebeurt in een lied, zonder deze verandering van perspectief in te leiden, omdat het doorgaans lastig is om het begrijpelijk te houden voor het publiek.

Boeijen herhaalt de zin Ik heb iets voor je bij me. Een herhaling in een theatraal lied heeft altijd een reden. Door deze zin te herhalen, en de lange pauze tussen de twee zinnen, legt hij de nadruk op de importantie hiervan. Het is belangrijk wat hij heeft meegenomen. Persoonlijk, niet zomaar een fles wijn. Wat hij wel heeft meegenomen, laat hij hier in het midden. Dat is voor het lied dan ook niet belangrijk. Enkel dat het bijzonder is.

En natuurlijk
Zijn wij vrienden
In deze hardvochtige tijd
Maar is dat niet altijd zo
Ik heb je gemist
Bedenk ik me nu

Ze zitten daar als vrienden, ondanks de harteloze samenleving waarin wij ons bevinden. Stiekem een beetje politiek engagement in dit lied dat eigenlijk vooral over liefde en nostalgie gaat. Maar het geeft een mooie tegenstelling aan.

Maar is dat niet altijd zo. Het verwijswoord ‘dat’ kan op twee zinnen slaan. Ze zijn altijd vrienden geweest, of de tijd is altijd hardvochtig.

En dan die prachtige zin Ik heb je gemist, bedenk ik me nu. Als iets of iemand lang weg is geweest, besef je pas dat je die hebt gemist als je diegene weer ziet of spreekt. In mijn optiek maakt zoiets een lied goed: het is ontzettend waar.

En ja, de liefde
De liefde
Wat zullen we erover zeggen
Het geluk lacht je nu toe
Wie had dat ooit
Kunnen bedenken
Wie had dat ooit
Kunnen bedenken

Ironisch, Boeijen probeert al zijn hele carrière lang de liefde te doorgronden. En nu de liefde ter sprake komt, blijft daar eigenlijk niets van over. De retorische vraag “Wat zullen we erover zeggen?” betekent vaak vooral dat er weinig interessants of positiefs over het betreffende onderwerp valt te vertellen, of misschien dat diegene hier niets over kwijt wil. Waarom zou Boeijen niets over zijn huidige liefdesleven kwijt willen aan haar? Misschien omdat hij verliefd op haar was en dat nog steeds is… Zou kunnen.

Ik hoop je weer snel te zien
Deze avond heeft me goed gedaan
Elkaar verloren in de tijd
Ik ben blij dat ik je weer gevonden heb
Gevonden heb
Ga nu maar
Maar ga nu maar
Ga nu maar
Ga nu maar
Ga nu maar
Voordat ik
Jou iets anders vraag

Blijkbaar heeft het wat overtuigingskracht nodig. Er is nostalgisch verlangen van twee kanten. Ze hebben een fijne avond gehad, herinneringen opgehaald, elkaar bijgepraat. Zij vindt het moeilijk om te vertrekken, hij ziet in dat zijn jeugdliefde wel degelijk veranderd is en dat hij nog vooral verliefd is op de jonge vrouw en de herinnering.

En plotseling
Had ze de ogen van haar moeder

Door af te sluiten met dezelfde zin als waar hij mee begonnen is, maakt Boeijen het geheel cyclisch. Maar deze keer sluit hij de situatie/het verhaal ermee af. Toen ze aankwam herkende hij haar moeder in haar, en daar heeft hij zich gedurende de avond verder niet meer mee bezig gehouden. Maar nu ze weggaat, en ze misschien nog één keer omkijkt wordt hij wederom herinnerd aan zijn jeugd met haar.

Eigenlijk is het triest. Vergankelijkheid ten top. Ton Snijders heeft dat heel goed begrepen toen hij met Frank Boeijen aan de muziek schreef.