Liedanalyse: ’t Is Stil In Amsterdam

Ramses Shaffy, ’t Is stil in Amsterdam, Ramses II (1966), Live (1980), Ramses ’97 (1997)

– liedanalyse door Siebe Palmen

’t Is stil in Amsterdam
De mensen zijn gaan slapen

Het klinkt bijna onwaarschijnlijk. Voor een dorpsjongen als ik lijkt Amsterdam op New York: een stad die nooit slaapt. Maar Amsterdam ademt Shaffy, en Shaffy ademde Amsterdam. In combinatie met de warme verstilde vierklanken (en in de oorspronkelijke versie het “laidback” geshuffelde ritme), vangt Shaffy de sfeer van dat moment zo goed, dat ik het onmiddellijk geloof. Iedereen slaapt, het is donker, de straten zijn leeg, en het is stil in Amsterdam.

De auto’s en de fietsen
Zijn levenloze dingen
De stad behoort nu nog
Aan een paar enkelingen

Nu zijn auto’s en fietsen altijd levenloos, dus dat zou nutteloos zijn om te benoemen. Maar beweging geeft iets levendigs, het maakt dat het bestaat. En nu ze daar alleen maar staan te staan, is daar niets meer van over. Shaffy is een meester is het beschrijven van de omgeving en ook hier slaagt hij erin om het beeld van stille Amsterdam met zijn lege straten nog meer uitgestorven te maken. Enkel een paar nachtbrakers hebben de stad zogenaamd “gekaapt”. Er is tenslotte niemand die ze daarin tegenhoudt.

Zoals ik
Die houden van verlaten straten
Om zomaar hardop
In jezelf te kunnen praten

En ook Shaffy. Het effect van iets hardop zeggen is vaak dat het waarachtig wordt. Je kunt zoveel dingen denken, maar zodra je het hardop zegt, kun je ervan schrikken, genieten, wegdromen etc. En dat effect kan in de open lucht nog veel sterker zijn dan gewoon thuis. Want stel dat iemand je hoort…

Om zomaar hardop te kunnen zingen
Want de auto’s en de fietsen
Zijn levenloze dingen
Als de mensen zijn gaan slapen

Waarom noemt Shaffy dit nog een keer? Omdat, zoals gezegd, beweging leven suggereert. Als auto’s en fietsen in beweging zijn, zit er iemand aan het stuur, daar mag je dan vanuit gaan. Maar als ze niet in beweging zijn, is de kans groter dat er niemand op of in zit, dus wordt er ook niet geluisterd.

’t Is zo stil in Amsterdam
En godzijdank niemand
Die ik tegenkwam

Levensgenieter Shaffy heeft hier volledig gelijk. Probeer het eens: hardop zingen en tegen jezelf praten op een moment dat schijnbaar niemand je zal horen. Daar kun je heel gelukkig van worden. En op dat moment ben je blij als je nog niemand bent tegengekomen.

’t Is stil in Amsterdam
De mensen zijn gaan slapen

Nog steeds, of alweer. Dat doet hier eigenlijk niet toe. Een herhaling van tekst in een goed geschreven lied betekent veelal dat het een mate van importantie heeft. In dit geval is het het tweede couplet en gebruikt Shaffy de zin om aan te geven dat het dezelfde situatie (en/of hetzelfde moment) betreft en om de sfeer opnieuw neer te zetten.

Ik steek een sigaret op
En kijk naar het water
En denk over mezelf
En denk over later

Zie je het voor je? Midden in de nacht, aan de gracht, met een sigaret het leven overpeinzend. Als je echt de tijd neemt om dit lied goed te beluisteren, en je doet je ogen dicht, dan waan je je op dit moment op die plek en merk je opeens dat je de laatste strofes van het lied niet meer hebt meegekregen omdat je nadacht over jezelf en over later. Shaffy kan dat.

Ik kijk naar de wolken
Die over drijven
Ik ben dan zo bang
Dat de eenzaamheid zal blijven

Over drijven of overdrijven, ik wist niet precies hoe ik het op zou schrijven. De wolken drijven natuurlijk over de stad, maar Shaffy zal zich ongetwijfeld bewust zijn geweest van de woordspeling. Als het ’s nachts bewolkt is, is het donkerder. Zodoende kunnen wolken de nacht “overdrijven”.
Shaffy is bang dat de eenzaamheid blijft. Daarmee zegt hij dat hij al eenzaam is. Iets wat hij eerder nog ontkende. Hij was hiervoor enkel nog een nachtbraker, een levensgenieter. Maar hij beseft daarbij wel degelijk dat het een eenzaam bestaan is.

Dat ik altijd zo zal lopen
Op onmogelijke uren
Dat ik eraan zal wennen
Dat dit zal blijven duren
Als de mensen zijn gaan slapen

En dus nooit ware liefde vindt…

’t Is zo stil in Amsterdam
Ik wou
Dat ik nu eindelijk iemand tegenkwam…

Gaat dit lied over Amsterdam? Welnee. Dit lied gaat over hoop, (gebrek aan) liefde, verlangen en eenzaamheid. Best triest als je bedenkt dat de negentienjarige Shaffy in 1952 nooit kon weten dat dit lied voor hem uiteindelijk de waarheid zou worden…

0 comments on “Liedanalyse: ’t Is Stil In AmsterdamAdd yours →

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *